  Ultra-DMA mini HOWTO
  Autor: Brion Vibber, brion@pobox.com
  v3.0, 9 Listopada 1999
  WWeerrssjjaa ppoollsskkaa:: BBaarrttoosszz MMaarruusszzeewwsskkiiBB..MMaarruusszzeewwsskkii@@jjttzz..oorrgg..ppll..
  v1.0, 2 Marca 2001


  Celem tego dokumentu jest wyjanienie sposobu uytkowania dyskw
  UltraDMA/UltraATA/Ultra33/Ultra66 w Linuksie. Najnowsza wersja ory
  ginau znajduje si pod adresem http://pobox.com/~brion/linux/Ultra-
  DMA.html.  Dokument ten napisany zosta w standardzie ISO-8859-2.
  ______________________________________________________________________

  Spis treci


  1. Wprowadzenie.

     1.1 Zastrzeenie
     1.2 Wyrazy uznania
     1.3 Prawa autorskie

  2. Co to jest Ultra-DMA i dlaczego tego chc?

     2.1 IDE, EIDE, ATAPI
     2.2 Bus Master DMA
     2.3 Ultra-DMA/Ultra-ATA/Ultra33/...
     2.4 Waciwie to jak ,,ultra'' to jest?
     2.5 Jak si ma UDMA do SCSI?

  3. Uywanie dysku UDMA z interfejsem EIDE.

  4. Uywanie dysku UDMA z interfejsem UDMA

  5. Interfejsy UDMA PCI nie zintegrowane z pyt gwn

     5.1 Promise Ultra33
     5.2 Promise Ultra66
     5.3 Artop ATP850UF
     5.4 Dodawanie plikw urzdze.

  6. Interfejsy UDMA na pycie gwnej

     6.1 Intel FX, HX, VX, TX, LX i BX
     6.2 VIA VP2 i podobne chipsety
     6.3 TX Pro i inne pyty gwne ,,Pro''
     6.4 HPT 366

  7. Zunifikowana ata IDE

  8. Wczanie i wyczanie UDMA

     8.1 Parametry jdra podczas startu
     8.2 Uywanie hdparm

  9. Problemy

     9.1 ,,Czarna Lista'' UDMA
     9.2 Czy masz przetaktowane PCI?
     9.3 Czy BIOS na pycie gwnej jest aktualny?
     9.4 Jeli nadal nie dziaa
     9.5 Jeli masz informacje na temat UDMA, ktrych nie ma tutaj...

  10. Od tumacza.


  ______________________________________________________________________

  11..  WWpprroowwaaddzzeenniiee..


  Celem tego dokumentu jest wyjanienie sposobu uytkowania dyskw
  UltraDMA/UltraATA/Ultra33/Ultra66 w Linuksie. W wielu przypadkach nie
  ma trudnoci w uytkowaniu tych urzdze, a drobne ,,poprawki'' mog
  wpyn pozytywnie na lepsze dziaanie. Z kolei w innych przypadkach
  wymagane s dodatkowe dziaania tylko po to, eby dosta si do dysku.


  11..11..  ZZaassttrrzzeeeenniiee


  Informacje zawarte w tym dokumencie s, wg. mojej wiedzy, poprawne.
  Jednak mog pojawi si literwki, jakie tajemnicze bdy podczas
  transmisji jak rwnie dziwne niekompatybilnoci w systemie, ktre
  bd powodoway niepoprawne dziaanie opisanych tutaj sposbw. Tak
  wic... przed rozpoczciem grzebania w konfiguracji dysku NNAALLEEYY
  ZZRROOBBII KKOOPPII ZZAAPPAASSOOWW DDAANNYYCCHH,, KKTTRRYYCCHH NNIIEE CCHHCCEEMMYY SSTTRRAACCII. Jeli
  jeszcze nie robisz tego regularnie, to dla wasnego dobra - zacznij.


  11..22..  WWyyrraazzyy uuzznnaanniiaa


  Michel Aubry <mailto:giovanni@sudfr.com> - ata do VIA do wczania
  UDMA dla jdra 2.0.33 i inne; zunifikowana ata UDMA dla 2.0.34+.

  Andrew Balsa <mailto:andrebalsa@altern.org> - dostarczy oglnych
  informacji na temat UDMA oraz at UDMA do Intel TX, SiS i VP1 dla
  jdra 2.0.33 oraz zunifikowan at dla 2.0.34+.

  Maxime Baudin - tumaczenie francuskie

  Bokonon - ``Controller'' vs. ``interface''

  John G. <mailto:prefect@ipass.net> - ata do VIA VP2 dla jdra 2.0.33
  i rne informacje

  Martin Gaitan - obejcie instalacji dla Ultra33 ide0/ide1

  Andre M. Hedrick <mailto:andre@suse.com> - aktualny opiekun systemu
  IDE w Linuksie

  Hvard Tautra Knutsen - tumaczenie norweskie

  Norman Jacobowitz - nakoni mnie do dodania informacji o VP3

  John Levon - informacja o TX Pro

  Peter Monta - informacja o uywaniu dwch sterownikw Ultra33

  Masayoshi Nakano - tumaczenie japoskie

  Gadi Oxman <mailto:gadio@netvision.net.il> - ata do Ultra33 dla jdra
  2.0.34 i znalaz tajemnicze numerki do zastosowania w obejciu

  Andy Pearce - zasugerowa dodanie informacji o dodatkowych plikach
  urzdze _h_d_e_, _h_d_h

  Andrei Pitis <mailto:pink@roedu.net> - ata dla LILO

  Brion Vibber <mailto:brion@pobox.com> - ten dokument

  11..33..  PPrraawwaa aauuttoorrsskkiiee


  Dokument ten mona kopiowa i dystrybuowa w celach informacyjnych bez
  ogranicze. Nie wolno go modyfikowa bez zgody autora z wyjtkiem
  zmiany wygldu. Tumaczenie tego dokumentu jest dozwolone. Jednak
  zalecany jest kontakt z autorem, aby otrzyma najnowsz wersj.


  22..  CCoo ttoo jjeesstt UUllttrraa--DDMMAA ii ddllaacczzeeggoo tteeggoo cchhcc??


  Oto krtki przegld technologii opartych na IDE:


  22..11..  IIDDEE,, EEIIDDEE,, AATTAAPPII


  S to starsze technologie dyskowe. Wikszo interfejsw nie-SCSI i
  dyskowych, ktre mona dzisiaj kupi, to EIDE chocia wiele duych
  dyskw umie obsugiwa UDMA. [Od tumacza: poniewa dokument jest z
  XI.1999, wic warto dopowiedzie, e w tej chwili II.2001 praktycznie
  wszystkie szanujce si firmy wypuszczaj dyski z obsug UDMA
  (najlepiej ATA100)].


  22..22..  BBuuss MMaasstteerr DDMMAA


  Bus master DMA to technologia zwikszajca prdko transferu danych
  z/do dysku twardego, ktra wymaga obslugi przez pyt gwn i BIOS i
  chocia najmniejszej obsugi ze strony dysku.

  Wicej moesz si dowiedzie pod adresem
  http://developer.intel.com/design/pcisets/busmastr/FAQs.htm.


  22..33..  UUllttrraa--DDMMAA//UUllttrraa--AATTAA//UUllttrraa3333//......


  Ultra-DMA ma wiele nazw - tutaj bdziemy je nazywa UDMA.

  UDMA jest bardziej zaawwansowan technologi, ktra umoliwia o wiele
  wiksze transfery (do 33,3 MB/s w UDMA 2 i 66,7 w UDMA 4) od dwch do
  czterech razy szybciej ni EIDE i po znacznie niszej cenie ni SCSI.
  Wiele nowych komputerw dostarczanych jest z duymi dyskami UDMA i
  interfejsami UDMA. Moliwe jest te dodanie interfejsw UDMA (jak np.
  Promise Ultra33/66) do komputera, aby zwikszy transfery dyskw bez
  obsugi UDMA.

  Duo szczegw na temat UDMA mona si dowiedzie ze strony
  http://www.quantum.com/src/whitepapers/ultraata/

  Naley zauway, e dugo tamy czcej urzdzenie z kontrolerem
  UDMA musi by mniejsza od zwykego DMA - najlepiej mniej ni 30 cm,
  maksymalnie 45 cm. Jeli chcemy mie 66 MB/s, to wymagana jest tama
  80-pinowa i na pewno nie dusza ni ww. Jeli pojawia si duo bdw
  CRC, to naley uy krtszej tamy.


  22..44..  WWaacciiwwiiee ttoo jjaakk ,,,,uullttrraa'''' ttoo jjeesstt??


  Zanim zaczniemy, pozwol sobie wyjani drobne nieporozumienie. Te
  transfery 33 MB/s i 66 MB/s to transfery maksymalne (bbuurrsstt ttrraannssffeerr
  rraattee) i nie dowiadcza si ich zbyt czsto. Oto may wycig z
  ,,generic UDMA.txt'':



       Transfery chwilowe/maksymalne (burst) powinny osiga wartoci od 16,6 MB/s (dla PIO 4 i DMA
       2) do 33 MB/s dla UDMA. W swojej acie do jdra 2.1.55 Kim-Hoe Pang
       wyliczy te transfery z zalenoci 60 ns/sowo co daje 33 MB/s.

       Jednak transfery takie dotycz tylko danych przesyanych z/do cache'u
       (476 kB dla dysku IBM 6,4 GB) i nie s zbyt odpowiednie dla
       wikszoci uytkownikw Linuksa.

       Jdro Linuksa uywa tyle RAMu ile si tylko da, aby cache'owa dane z
       dysku. Tak wic jeli czego nie ma w tej podrcznej pamici jdra, to
       jest bardzo mae prawdopodobiestwo, e bdzie w o wiele mniejszym cache'u
       dysku.




  O wiele bardziej odpowiedni bdzie ssuussttaaiinneedd ttrraannssffeerr rraattee, czyli
  prdko z jak dane s transportowane z dysku do gwnej pamici,
  gdzi mog by uyte. Prostym sposobem na zmierzenie tego transferu
  jest uycie polecenia hdparm - np hdparm -Tt /dev/hda, aby zmierzy
  transfer pierwszego dysku IDE.



       Oto troch danych zebranych po intesnywnym testowaniu hdparmem:
       [od tumacza: W tej chwili (II.2001) te transfery wygldaj znacznie
       lepiej]

       PIO tryb 4:     +/- 5,2 MB/s
       DMA tryb 2:     +/- 7,2 MB/s
       UDMA tryb2:     +/- 9,8 MB/s




  Jak wida, UDMA jest prawie dwa razy szybsze od EIDE i znaczco
  szybsze ni zwyke ,,bus mastering DMA''. Wikszo obecnych dyskw
  UDMA potrafi osign tranfery midzy 10 a 15 MB/s w UDMA 2 (33 MB/s)
  i UDMA 4 (66 MB/s).


  22..55..  JJaakk ssii mmaa UUDDMMAA ddoo SSCCSSII??


  Nie mam adnych konkretnych liczb, abym mg je poda, ale oglnie
  dyski SCSI s szybsze od UDMA. Jednak jeli spojrze na cen, to mona
  zauway, e dyski UDMA s o wiele tasze. Stosunek wydajno/cena
  jest znacznie lepszy dla UDMA.


  33..  UUyywwaanniiee ddyysskkuu UUDDMMAA zz iinntteerrffeejjsseemm EEIIDDEE..


  To jest akurat atwe do zrobienia. Poniewa wszystkie dyski UDMA s
  kompatybilne z EIDE, naley po prostu podpi dysk UDMA do interfejsu
  EIDE i Linux nie powinien mie najmniejszych problemw z wykryciem go.
  Naley pamita, e transfery bd takie jak na zwykym EIDE.





  44..  UUyywwaanniiee ddyysskkuu UUDDMMAA zz iinntteerrffeejjsseemm UUDDMMAA


  Mam dwie wiadomoci: dobr i z. Dobra, to ta, e interfejs UDMA
  mona uywa zarwno dla dyskw UDMA i ,,legacy EIDE''. Bdzie o wiele
  szybciej ni w interfejsie EIDE.

  Za wiadomo to ta, e stare jdra (2.0.x) nie obsuguj UDMA zbyt
  dobrze. Nowsze jdra 2.2.x obsuguj UDMA33, a do tych, ktre nie
  obsuguj, s dostpne aty.

  Dodatkowo naley zaznaczy, e niektre interfejsy UDMA, ktre s
  dodawanymi kartami a nie s wbudowane w pyt gwn, wymagaj jakiej
  aty lub kilku sztuczek, eby uywa ich ze starym jdrem.  Oto po co
  w ogle ten dokument istnieje - aby wyjani jak zdoby aty i jakie
  to s sztuczki.


  55..  IInntteerrffeejjssyy UUDDMMAA PPCCII nniiee zziinntteeggrroowwaannee zz ppyytt ggwwnn


  Istniej interfejsy UDMA jako karty PCI, przy pomocy ktrych mona
  doda obsug UDMA bez wymiany pyty gwnej lub doda kolejny
  kontroler jeli istniejce zostay ju zapenione. S one take
  czasami instalowane w nowych komputerach: Gateway 2000 i Dell.

  Wikszo z nich nie jest obsugiwana przez stare jdra serii 2.0.x,
  ale wiele powinno by obsugiwanych przez jdra 2.2.x.  Jednak
  niektre z najnowszych takich kart (np. Promise Ultra66) nie s
  obsugiwane nawet przez najnowsze jdra [od tumacza: teraz (II.2001)
  jednak chyba ju wikszo jest obsugiwana]. Jeli posiadasz tak
  kart, to musisz zainstalowa at na jdro albo znale nowsze z
  obsug twojej karty. Jeli musisz zainstalowa Linuksa na dysku na
  takim interfejsie, to trzeba bdzie troch pokombinowa.


  55..11..  PPrroommiissee UUllttrraa3333


  Jest to karta PCI z dwoma kanaami UDMA, obsugujca do 4 dyskw.
  Specyfikacje i ceny mona znale pod adresem http://www.promise.com.
  Karta ta jest we wczesnych modelach Gateway 2000 Pentium II.

  Jdra 2.0.35 i nowsze oraz wszystkie 2.2.x obsuguj Ultra33 i nie
  powinno by problemw z zainstalowaniem dystrybucji opartej na tych
  jdrach. Starsze jdra nie obsuguj tego standardu i z instalacj
  Linuksa starszej wersji mog by kopoty jeli nie mona lub nie chce
  si przej na nowsze jdro.

  IInnssttaallaaccjjaa LLiinnuukkssaa zz oobbssuugg UUllttrraa3333

  Pomimo i jest ata do interfejsu Ultra 33, to zainstalowanie jej i
  kompilacja jdra nie jest prost spraw jeli nigdy nie instalowae
  Linuksa. Jest wic pewne obejcie, ktre pozwala zainstalowa system
  na takim interfejsie. Podzikowania dla Gadi Oxmana za ponisze
  informacje na temat ustawie interfejsu:










  Jeli jest dostp do konsoli z dysku instalacyjnego, to mona
  wywietli ustawienia karty Promise poleceniem "cat /proc/pci":

      RAID bus interface: Promise Technology Unknown device (rev 1).
        Vendor id=105a. Device id=4d33.
        Medium devsel.  IRQ 12.  Master Capable.  Latency=32.
        I/O at 0xe000.   (a)
        I/O at 0xd804.   (b)
        I/O at 0xd400.   (c)
        I/O at 0xd004.   (d)
        I/O at 0xc800.   (e)

  i przekaza do jdra parametry "ide2=a,b+2 ide3=c,d+2".




  Uwaga: Liczby podane tutaj bd si rni od Twoich. Przykadowymi
  parametrami w tym przypadku bd: ``ide2=0xe000,0xd806
  ide3=0xd400,0xd006''.  Jeli uywany jest tylko pierwszy kana Ultra33
  (np. jeli jest tylko jeden dysk czy dwa jeli s to master i slave na
  jednym kanale) wtedy nie trzeba podawa ide3.

  RReedd HHaatt 55..11::Naley wystartowa z dyskietki startowej i wcisn ENTER
  po pojawieniu si zachty. Jdro wystartuje i pojawi si zapytanie o
  jzyk, klawiatur i metod instalacji. rdo instalacji nie ma
  znaczenia, wany jest kolejny krok: powinno si pojawi okienko
  zatytuowane ``Select Installation Path'', wciskamy Alt-F2, aby
  przej do linii polece. Wpisujemy ``cat /proc/pci'', zapisujemy
  liczby, ktre si pojawi i startujemy ponownie z dyskietki startowej.
  Tym razem, gdy pojawi si zachta wpisujemy ``linux ide2= _(_t_u_t_a_j _t_e
  _n_u_m_e_r_k_i _s_p_i_s_a_n_e _w_c_z_e__n_i_e_j _j_a_k _n_a _p_r_z_y_k__a_d_z_i_e _w_y__e_j_) ide3=_(_i _k_o_l_e_j_n_e
  _n_u_m_e_r_k_i_)''. Teraz instalacja na dysk twardy powinna odby si ju bez
  problemw, chocia LILO bdzie pewnie miao problemy z zainstalowaniem
  si.  Zamiast instalowa LILO trzeba zrobi dyskietk startow i
  startowa z niej z parametrami jw. dopki nie bdzie mona zaata
  jdra i LILO.

  RReedd HHaatt 55..00 i SSllaacckkwwaarree 33..44:Tutaj sytuacja jest podobna, z maym
  wyjtkiem: programy instalacyjne ignoruj /dev/hde-h (dyski na ide2 i
  ide3). Aby zainstalowa Linuksa na lub z takiego dysku trzeba nadpisa
  jeden lub oba kanay z pyty gwnej.  Jednak uwaga na nadpisanie
  kanau, z ktrego odbywa si bdzie instalacja. Np. jeli instalacja
  odbdzie si z CD-ROMu na /dev/hdd (ide1 - kontroler na pycie
  gwnej) na dysk /dev/hde (ide2 - Ultra33), trzeba nadpisa ide0 przez
  ide2 a zostawi ide1. Przy starcie z dyskietki ratunkowej pojawi si
  zachta w RH 5.0 natomiast Slackware udostpnia powok w trybie
  instalacyjnym. Jednak RH 5.0 stwarza problemy z wystartowaniem po
  instalacji. Jeli takie problemy pojawi si mona scign dyskietk
  startow Slackware'a z
  ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/linux/slackware/slackware-
  current/bootdsks.144/ i uy tej dyskietki.

  W wypadku innych dystrybucji trzeba troch poimprowizowa, ale proces
  powinien by podobny.

  _W_A__N_E_: Bez aty (omawianej w punkcie ``Zunifikowane IDE'') jjddrroo
  ppoottrrzzeebbuujjee parametrw startowych, aby dosta si do dysku! Z tego
  powodu bardzo wanym jest podczas konfiguracji LILO (na dysku lub
  dyskietce), aby poda ddookkaaddnniiee ttee ssaammee ppaarraammeettrryy jak podczas
  instalacji. W przeciwnym wypadku system nie wystartuje! Mona te
  parametry przekaza podczas startu systemu (tak samo jak podczas
  instalacji) w zachcie LILO wciskajc SHIFT i wpisujc ``linux
  ide2=_._._._._.'' za kadym razem.  Polecam jednak czym prdzej zaata
  jdro i zapomnie o wpisywaniu tych parametrw. Z tego co si
  orientuj, to nie ma sposobu przekazania parametrw do jdra
  startujcego z dyskietki, TTRRZZEEBBAA uywa LILO lub innego programu
  adujcego system, ktry pozwala na przekazywanie parametrw.

  Nieatane jdra i programy instalacyjne czsto maj problemy z
  uywaniem ide2 czy ide3 nawet jeli napdy zostay poprawnie wykryte.
  Jeli nie mona uy tych interfejsw przy pomocy powyszej techniki,
  to mona sprbowa poda ide0 lub ide1 zamiast ide2 czy ide3
  (podzikowania dla Martina Gaitana). To podmienia interfejsy na pycie
  gwnej na Promise Ultra33 i mona kierowa si wskazwkami z
  nastpnego punktu tak jak po fizycznej zamianie tych interfejsw.
  Jeli do instalacji uyty zostanie CD-ROM, to naley uwaa, eby nie
  podmieni interfejsu, do ktrego jest on podpity, bo instalacja
  bdzie nie moliwa! Jeli jest to hda lub hdb, to dysk naley podpi
  do ide1 w przeciwnym razie (hdc, hdd) - do ide0.

  IInnssttaallaaccjjaa LLiinnuukkssaa oommiijjaajjccaa UUllttrraa3333

  Jeli nie mona zastosowa takiego obejcia jw., to trzeba sprbowa
  czego innego. Oto alternatywna metoda, ktra gwarantuje dziaanie,
  ale wymaga otwarcia komputera i pogrzebania w nim.  UUWWAAGGAA:: Jeli nie
  bardzo wiesz jak podcza i odcza dyski, to radz zapozna si z
  podrcznikiem, ktry otrzymae z dyskiem czy sterownikiem! Jeli co
  pochrzanisz i nie bdziesz wiedzia jak to zoy spowrotem, to
  bdziesz aowa!

  Skoro ju to napisaem, to reszta jest ju prosta. Wikszo pyt
  gwnych z czasw obecnych ma wbudowane interfejsy EIDE.  Naley
  odczy dysk od Ultra33 i podczy go do EIDE. Jeli s jakie inne
  urzdzenia IDE, to naley albo podczy dysk na nie uywanym kanale,
  albo chwilo odczy urzdzenie, ktre nie jest teraz potrzebne.
  Potem: zainstaluj Linuksa, cign at, zainstalowa j na jdro
  (nastpny punkt).

  Teraz mona ju przeczy dysk spowrotem do interfejsu Promise...  no
  prawie. Na wszelki wypadek naley zrobi dyskietk startow (cd
  /usr/src/linux ; make zdisk), ktr bdzie mona uy do startu
  systemu jeli LILO nie bdzie dziaa. A eby by jeszcze bardziej
  pewnym mona zrobi dwie i jedn odoy na bok.

  Dobra, to teraz czas troch pomyle. Jeli na interfejsie Promise
  jest tylko jeden dysk, to bdzie to /dev/hde (a i b to pierwszy
  kontroler IDE, c i d - drugi).  Ewentualne dodatkowo umieszczane tam
  napdy bd przyjmowa kolejne litery od e tak jak dyski IDE.

  Teraz trzeba zmodyfikowa plik /etc/fstab i podmieni wpisy hda, hdb,
  ... na odpowiednie hde, hdf, .... Jeli zmieniona zostaa lokalizacja
  (z master na slave) jakiego innego urzdzenia (CD-ROM, ZIP) lub
  jakie wyjte, ktre maj zosta w komputerze, to take trzeba je
  dopisa do tego pliku.

  W przypadku uycia LILO, trzeba take skonfigurowa i je, aby uywao
  nowych plikw urzdze (omawianie konfiguracji LILO jest poza zakresem
  tego dokumentu. Aby dowiedzie si jak to si robi zajrzyj do LILO
  mini-HOWTO. W przeciwnym wypadku trzeba bdzie uy dyskietki, ktra
  zostaa zrobinoa wczeniej, ktr i tak trzeba teraz skonfigurowa,
  aby widziaa dysk na hde. Robi si to poleceniem rdev. Wkadamy
  dyskietk do stacji i wpisujemy ``rdev /dev/fd0 /dev/hde1''.
  Oczywicie zakadam tutaj, e Twoja gwna partycja jest pierwsz na
  dysku pierwszym. Jeli nie, to uyj poprawnego numeru partycji!

  Reboot. Teraz system powinien dziaa poprawnie.

  IInnssttaalloowwaanniiee aattyy ddoo UUllttrraa3333

  Jdra w wersji 2.0.35 i nowsze maj wbudowan obsug Promise Ultra33.
  Trzeba tylko cign takie jdro z ftp.icm.edu.pl
  <ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/linux/kernel/> i je skompilowa.

  Instrukcji jak to zrobi naley szuka w Kernel    HOWTO.

  UUyywwaanniiee ddwwcchh kkaarrtt UUllttrraa3333 ww jjeeddnnyymm kkoommppuutteerrzzee

  W tej chwili nie dziaa... Nie radz prbowa o ile oczywicie nie
  masz ochoty na kompilacje jdra i kombinowanie z rnymi
  konfiguracjami.


  55..22..  PPrroommiissee UUllttrraa6666


  Jest to mnie wicej to samo urzdzenie co Ultra33, tyle e obsuguje
  UDMA 4 66 MB/s. Niestety nie ma jeszcze obsugi w jdrach 2.2.x

  Obsuga jest zawarta w dostpnej acie dla jder 2.0.x i 2.2.x pod
  adresem ftp.icm.edu.pl
  <ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/linux/kernel/people/hedrick/> oraz w jdrach
  rozwojowych 2.3.x od 2.3.3 w gr.

  Jednak zanim bdzie mona zaata jadro lub uaktualni je, to trzeba
  zastosowa te same sztuczki co dla Promise Ultra33. Albo mona uy
  dystkietki startowej udostpnionej przez Promise
  <http://www.promise.com/latest/latedrivers.htm#linuxu66>.


  55..33..  AArrttoopp AATTPP885500UUFF


  Ta karta jest obsugiwana przez zunifikowany kod IDE. Instalacja
  Linuksa na niej moe by podobna do instalacji na Promise Ultra33.


  55..44..  DDooddaawwaanniiee pplliikkww uurrzzddzzee..


  Trzeci i czwarty interfejs IDE (ide2 i ide3) uywaj plikw urzdze
  /dev/hde* do /dev/hdh*. W przypadku starszych jder pliki te nie byy
  tworzone automamtycznie i trzeba je doda rcznie, aby dysk dziaa.

  W rdach ktrego z nowszych jder, znajduje si skrypt
  /usr/src/linux/scripts/MAKEDEV.ide, ktry wystarczy uruchomi.


  66..  IInntteerrffeejjssyy UUDDMMAA nnaa ppyycciiee ggwwnneejj


  Uywaj one standardowych portw I/O IDE i s w peni kompatybilne z
  wolniejszymi transferami na nieatanym jdrze 2.0.x. Przez to nie
  powinny sprawia adnych problemw podczas instalacji a instalacja
  aty to tylko polepszenie szybkoci a nie wymagany krok. Troch
  obsugi UDMA jest w najnowszych jdrach 2.0.x a obsuga chipsetw
  Intela znajduje si w jdrach 2.2.x.


  66..11..  IInntteell FFXX,, HHXX,, VVXX,, TTXX,, LLXX ii BBXX


  Jeszcze raz dzikuje Gadiemu za t informacj:



       Obsuga <it/bus mastering DMA/ dla chipsetu TX jest w jdrach 2.0.31+

  W starszych jdrach interfejs ten bdzie uywany w wolniejszym trybie
  EIDE. W kadym razie interfejs ten zostanie automatycznie wykryty i
  nie powinien sprawia adnych kopotw.

  Pena obsuga UDMA 2 dla tych chipsetw jest zawarta w jdrach 2.2.x i
  zunifikowanej acie IDE; zobacz ``Zunifikowane IDE''.


  66..22..  VVIIAA VVPP22 ii ppooddoobbnnee cchhiippsseettyy


  Interfejs ten take jest automatycznie wykrywany i moe by uywany
  przez nieatane jdro. Ale skoro masz ju taki interfejs, to warto
  cign i zainstalowa at, eby mie szybsze transfery i pozby si
  do denerwujcego komunikatu "unkown PCI device".

  Jedna ata jest dostpna pod adresem www.ipass.net. Przeznaczona jest
  dla VIA VP2/97 znajdujcego si na pytach gwnych FIC PA-2007 i
  PA-2011. Ale moe te dziaa na podobnych chipsetach. Zgaszano te,
  e ata ta dziaa z VIA VP3; niekoniecznie musi by to prawd w kadym
  przypadku.

  Naley zauway, e ta ata obsuguje tylko tryb _B_u_s _M_a_s_t_e_r_i_n_g, a nie
  pen tryb UDMA, ale i tak lepsze to ni zwyke EIDE. Aby uruchomi
  tryb BMDMA naley postpowa zgodnie ze wskazwkami na stronie z at.

  Jest jeszcze inna ata, ktra w peni obsuguje UDMA -
  www.pyreneesweb.com. Przeznaczona jest dla VIA VT82C586B i powinna
  take dziaa z VP2, VP3, VPX, P6 i AGP Apollo. Aby j zainstalowa
  naley postpowa zgodnie z zawartymi tam wskazwkami. Zalecane jest
  jednak zrobienie kopii zapasowej najwaniejszych danych poniewa
  istnieje moliwo wystpienia problemw z niekompatybilnymi pytami
  gwnymi. Jeli jednak ata zadziaa, to bdzie ju dziaa bez
  problemw.

  Chipset VP1 nie dziaa z tymi atami, ale jest obsugiwany przez at
  dla ``zunifikowanego IDE''.


  66..33..  TTXX PPrroo ii iinnnnee ppyyttyy ggwwnnee ,,,,PPrroo''''


  UDMA nie jest poprawnie obsugiwane przez te pyty.  Nie s takie same
  jak TX mobo i najwidoczniej l raportuj informacje o DMA - std
  problemy. Syszaem, e kto nad tym pracuje wic pewnie ata pojawi
  si w przyszoci.


  66..44..  HHPPTT 336666


  Ten chipset jest na popularnych pytach Abit BP-6 oraz innych i
  dotarcza UDMA 4 66 MB/s jako doatek do dwch innych kanaow w trybie 2
  33 MB/s. Obsuga jest poprzez ``zunifikowany    kod IDE'', ale nie ma
  jej w adnym z obecnych jder. Tak wic instalacja moe by podobna do
  tej z kart ``Promise Ultra33''.
  [Od tumacza: obsuga jest w jdrach 2.3.99+ oraz 2.4.x]


  77..  ZZuunniiffiikkoowwaannaa aattaa IIDDEE


  Zunifikowana ata do IDE dostarcza obsug wielu chipsetw i kart
  rozszerze. aty takie s dostpne dla jder, 2.0, 2.2 i 2.3. Jeli
  obecnie uytkowane jdro nie obsuguje posiadanego chipsetu, to naley
  je zaata.
  atami tymi opiekuje si Andre Hedrick <mailto:andre@suse.com>, mona
  je cign z najbliszej kopii serwera ftp.kernel.org
  <ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/linux/kernel/people/hedrick>.

  UDMA jest obsugiwane w poniszych chipsetach i prawdopodobnie w wielu
  innych, ktrych nie znam:


    Wszystkie chipsety Intela: FX, HX, VX, TX, LX

    Wszystkie chipsety SiS (przetestowany tylko SiS5598, ale caa
     rodzina tych chipsetw ma ten sam wbudowany interfejs 5513)

    Chipsety VIA (przetestowany tylko 82C586B, ale tak jak wyej caa
     rodzina chipsetw ma ten sam interfejs). W interfejsach na VIA
     obsugiwana jest specjalna diagnostyka

    Promise i Artop PCI UDMA.

    Aladdin V (ALi15x3)

    HPT343 i HPT366 (zobacz ``Abit BP-6'')

  Kod jest napisany tak, aby byo go atwo rozszerzy o obsug
  kolejnego chipsetu.

  Oto kilka uwag od Andre Balsa'y, autora wczeniejszej aty:



       Na dobrej pycie gwnej z dyskiem IBM UDMA mona osign prawie
       maksymalny transfer: 10 Mb/s (zmierzone 'hdparm -t -T').

       Chipset Intela TX ma pojedyncz kolejk FIFO dla dyskw i jest ona
       dzielona przez dwa interfejsy IDE, tak wic uywanie dwch dyskw UDMA
       spowolni ich dziaanie.
       Jednak, SiS5598 ma dwa oddzielne interfejsy, kady z wasn kolejk
       FIFO. Teoretycznie mona si zbliy do 66 Mb/s na pytach gwnych
       z chipem SiS5598 uywajc software'owego RAID0. SiS5571 ma chyba t
       sam struktur interfejsu. Nie mam adnych danych na temat VIA, wic
       nie mog nic na ten temat powiedzie.

       Sterownik IDE (U)DMA napisany przez Marka Lorda ma szczeglnie krtki
       czas konfiguracji (a std opnienia w transferach). Jest on idealny
       do czstych transferw
       maych paczek danych (takich jak serwery news) i moe by lepszy od
       technologii SCSI.





  88..  WWcczzaanniiee ii wwyycczzaanniiee UUDDMMAA


  Jdro z wkompilowan obsug UDMA wczy je automatycznie jeli
  wykryje napd UDMA. W wikszoci przypadkw, kiedy obsuga taka si
  nie wczy to albo jdro nie umie obsuy chipsetu (zdobd at,
  ``patrz wyej'') albo wczenie obsugi nie jest uwaane za
  bezpieczne.

  Jednak czasami napd umie obsugiwa UDMA, ale BIOS tego nie podaje. W
  takich przypadkach naley wczy obsug rcznie.



  88..11..  PPaarraammeettrryy jjddrraa ppooddcczzaass ssttaarrttuu


  W jdrach 2.1.113+ mona wczy obsug DMA dla obu napdw na
  podanym interfejsie IDE przy pomocy parametru jdra ideX=dma, gdzie X
  jest numerem interfejsu (pierwszy to '0').  Jednak podanie tego
  parametru wcale nie musi uaktywni UDMA.

  Parametry do jdra mona przekaza przez LILO, LOADLINa czy wikszoci
  popularnych programw adujcych system. Wicej informacji mona
  znale w Bootdisk HOWTO.


  88..22..  UUyywwaanniiee hhddppaarrmm


  Jest to program sucy do ustawiania rnych parametrw dysku
  twardego. Jedn z moliwoci jest wczenie obsugi UDMA i pomiar
  szybkoci staego przesyu danych.

  Bieca wersja hdparmu to 3.6 (w czasie pisania) [Od tumacza: w tej
  chwili jest wersja 3.9]]. Starsze, nieatane wersje nie bd poprawnie
  raportoway ani ustawiay parametrw zwizanych z UDMA, tak wic
  naley zdoby aktualn wersj. rdo znajduje si pod adresem
  ftp.icm.edu.pl
  <ftp://ftp.icm.edu.pl/pub/linux/sunsite/system/hardware>.

  Program po cigniciu naley skompilowa mniej wicej tak:



       tar zxvf /tmp/download/hdparm-3.6.tar.gz
       cd hdparm-3.5
       make
       su root
       (podaj haso)
       make install
       cp /usr/local/sbin/hdparm /sbin/hdparm
       exit




  AAbbyy wwcczzyy DDMMAA:: hdparm -d1 /dev/hda

  AAbbyy wwyycczzyy DDMMAA:: hdparm -d0 /dev/hda

  AAbbyy zzmmiieerrzzyy sszzyybbkkoo ddyysskkuu:: hdparm -Tt /dev/hda

  AAbbyy zzoobbaacczzyy jjaakkiiee ss uussttaawwiieenniiaa ddyysskkuu:: hdparm /dev/hda

  AAbbyy zzoobbaacczzyy wwiicceejj ddaannyycchh ddoott.. ddyysskkuu nnii kkiieeddyykkoollwwiieekk cchhcciiaaee::  (np.
  ktre tryby UDMA s wczone) hdparm -i /dev/hda

  Wicej informacji (np. jakich trybw UDMA uy) mona znale w
  stronie podrcznika systemowego (``man 8 hdparm'').


  99..  PPrroobblleemmyy



  99..11..  ,,,,CCzzaarrnnaa LLiissttaa'''' UUDDMMAA



  Napdy wymienione poniej znajduj si na licie nie dziaajcych.
  NNiiee wwoollnnoo ich uywa w trybie UDMA poniewa moe to spowodowa utrat
  danych. Aby tego unikn sterownik powinien automatycznie wyczy
  obsug DMA dla tych napdw.


    Western Digital WDC AC11000H, AC22100H, AC32500H, AC33100H,
     AC31600H - wszystkie wersje

    Western Digital WDC AC32100H revision 24.09P07

    Western Digital WDC AC23200L revision 21.10N21


  99..22..  CCzzyy mmaasszz pprrzzeettaakkttoowwaannee PPCCII??


  Jeli tak, to ostronie! Oto cytat z poprzedniej dokumentacji do UDMA:



       Nie wolno przetaktowywa szyny PCI. 37,5 MHz, to maksymalna
       czstotliwo. Niektre (prawdopodobnie obsugiwane) napdy UDMA nie
       zadziaaj nawet przy czstotliwoci 37,5 MHz, ale 33 MHz powinno
       dziaa.

       W kadym bd razie NIGDY _NIGDY_ ! nie wolno ustawia szyny PCI na
       41,5 MHz.

       ZALECANYM bezpiecznym ustawieniem jest 33 MHz.





  99..33..  CCzzyy BBIIOOSS nnaa ppyycciiee ggwwnneejj jjeesstt aakkttuuaallnnyy??


  Oto kolejny cytat z dokumentacji do UDMA:



       Tak naprawd BIOS kadej pyty gwnej przestawia napdy dyskowe na
       tryb UDMA. Oczywicie trzeba mie nadziej, e taki BIOS
       zosta zaprogramowany poprawnie...

       Np. pyta gwna ASUS SP-97V z oryginalnym BIOSem (rev. 1.03) bdzie
       dziaa niepoprawnie w trybach DMA 2 i UDMA ze zmodyfikowanym
       sterownikiem linuksowym. Bdzie natomiast dziaa poprawnie w trybie
       PIO 4 oraz w Windows 95 we wszystkich trybach. cignem najnowszy
       BIOS (rev. 1.06) ze strony ASUSa i uaktualniem na swojej pycie. Od
       tego momentu dziaa idealnie (przy czstotliwoci szyny 66 MHz).

       Mwi nam to o fakcie, e BIOS ustawia w kontrolerze DMA pewne
       specyficzne parametry (active pulse i recovery clock cycles) [od
       tumacza: jak mi kto zaproponuje kiedy tumaczenie, to przetumacz,
       bo ja nie mam pojcia o czym mowa...] Moja poprzednia wersja
       BIOSu prawdopodobnie miaa te ustawienia niepoprawne. Poniewa
       sterownik Windows 95 ustawia te wartoci samemu (nie zalenie od
       BIOSu) miaem problemy tylko ze sterownikiem Linuksa a pod Windows 95
       wszystko dziaao poprawnie.

       Tak wic jeszcze raz: sterownik UDMA w Linuksie polega na ustawieniach
       BIOSu. Jeli pojawiaj si problemy naley sprawdzi czy mamy
       najnowsz wersj BIOSu dla naszej pyty gwnej.

  99..44..  JJeellii nnaaddaall nniiee ddzziiaaaa


  Jeli adna ze wskazwek nie okazaa si pomocna na tyle, eby
  rozwiza problemy z UDMA, najlepszym wyjcie jest napisanie na grup
  _p_l_._c_o_m_p_._o_s_._l_i_n_u_x_._s_p_r_z_e_t. W wiadomoci naley zawrze dokadny opis
  problemu: typ posiadanego interfejsu UDMA, czy jest na pycie gwnej
  czy na karcie rozszerze, czy napd jest w UDMA czy w zwykym EIDE,
  dokadna konfiguracja napdw, wersja dystrybucji i jdra oraz
  wszystko inne co wydaje si by pomocne. Najprawdopodobniej znajdzie
  si tam kto pomocny.


  99..55..  JJeellii mmaasszz iinnffoorrmmaaccjjee nnaa tteemmaatt UUDDMMAA,, kkttrryycchh nniiee mmaa ttuuttaajj......


  Wspaniale! Jeli wiesz co czego ja nie wiem, przelij do mnie
  informacj na ten temat (brion@pobox.com) i ukae si ona w kolejnej
  wersji.


  1100..  OOdd ttuummaacczzaa..


  Tumaczenie to jest chronione prawami autorskimi  Bartosza
  Maruszewskiego.  Dozwolone jest rozprowadzanie i dystrybucja na
  prawach takich samych jak dokument oryginalny.

  Zmiany w tym dokumencie:


    W punkcie o ``IDE, EIDE i ATAPI'' dopisaem informacj o dyskach
     UDMA w tej chwili dostpnych na rynku.

    W punkcie ``o ,,ultra'''' dopisaem informacj o transferach

     Jeli znalaze jakie race bdy ortograficzne, gramatyczne,
     skadniowe, techniczne to pisz do mnie:

  B.Maruszewski@jtz.org.pl

  Napewno znajdziesz tu jakie niejasne i niepolskie konstrukcje.  Jeli
  wpadniesz na lepszy pomys daj mi zna.

  Oficjaln stron tumacze HOWTO jest http://www.jtz.org.pl/

  Aktualne wersje przetumaczonych dokumentw znajduj si na teje
  stronie. Dostpne s take poprzez anonimowe ftp pod adresem
  ftp.jtz.org.pl w katalogu /pub/Linux/JTZ/.

  Przetumaczone przeze mnie dokumenty znajduj si take na mojej
  stronie WWW. <http://www.jtz.org.pl/bartek/tlumaczenie.html> S tam
  te odwoania do Polskiej Strony Tumaczeniowej.

  Kontakt z nasz grup, grup tumaczy moesz uzyska poprzez list
  dyskusyjn jtz@ippt.gov.pl. Jeli chcesz sie na ni zapisa, to wylij
  list o treci subscribe jtz Imi Nazwisko na adres
  majordomo@ippt.gov.pl








